Ukraińcy

Nazwa Ukraina pochodzi od starosłowiańskiego słowa oznaczającego 'kawałek ziemi'. Było to określenie stosowane dla terytoriów odrębnych lub wyodrębnionych z całości. Po raz pierwszy słowo to w literaturze pojawiło się w Kodeksie Hipawskim, którego powstanie szacuje się na 1425 r. 

Ruś Czerwona to region historyczny, powstały ok. XV w., obejmujący obszar zachodniej Ukrainy. Tereny te należały do Grodów Czerwieńskich i stanowiły ważny łącznik szlaków handlowych. Ziemie: chełmska, przemyska, sanocka i bełska wchodziły w skład II Rzeczypospolitej. Znaczna część tych terenów jest obecnie niezwykle cenna przyrodniczo i objęta Bieszczadzkim Parkiem Narodowym. 

Ukraińcy zamieszkiwali obszary wiejskie, tworząc jednonarodowe wsie i osady, znajdujące się w przedwojennych województwach: lwowskim, tarnopolskim, stanisławowskim i wołyńskim. Wg spisu powszechnego z 1931 r. stanowili oni 10% obywateli II RP, ale w pierwszych latach po odrodzeniu państwa polskiego byli największą mniejszością narodową.

Mniejszość ukraińska zamieszkiwała południowo-wschodnie krańce Polski. Po II wojnie światowej w latach 1947-1950 władze Polski Ludowej przeprowadziły akcję pacyfikacyjną o kryptonimie "Wisła" (Akcja "Wisła"). Miała ona na celu neutralizację zagrożenia ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wysiedlono całe wsie zamieszkane przez Ukraińców, Łemków i Bojków, przewożąc ich i osiedlając na "ziemiach odzyskanych" (obecne województwa: dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie i warmińsko-mazurskie) w zaplanowanym rozproszeniu uniemożliwiającym powstawanie narodowych i etnicznych skupisk ludności.

W wyniku działań wojsk Federacji Rosyjskiej na terenie Ukrainy trwających od 2022 r., do Polski przybywają uchodźcy oraz emigranci zarobkowi. Obecna niestabilna sytuacja międzynarodowa wpływa na zmienną liczbę obywateli Ukrainy na terenie naszego kraju. W przeciwieństwie do obywateli Polski deklarujących przynależność do mniejszości ukraińskiej, uchodźcy i emigranci zarobkowi przyjeżdżają głównie do dużych miast. Największymi skupiskami są Warszawa, Katowice, Wrocław i Trójmiasto.

Ukraińska kultura ludowa posiada wiele cech wspólnych z polską. Koncentruje się na cyklu kalendarzowych prac w polu i obejmuje zarówno wierzenia słowiańskie, jak i obchody świąt chrześcijańskich. Ukraiński strój ludowy jest bogato haftowany - koszule wyszywanki są znakiem rozpoznawczym Ukraińców. Ukraińskie pysanky to pięknie zdobione na Wielkanoc pisanki. Ważnym wyróżnikiem ukraińskiej muzyki ludowej są instrumenty. Bandura to rodzaj chordofonu kilkudziesięciostrunowego, występującego w wersjach klasycznej, charkowskiej i kijowskiej różniących się ilością strun i sposobem strojenia. Sopilka to rodzaj chromatycznego drewnianego instrumentu dętego (fujarki) o dziesięciu otworach na palce. Do muzyki ludowej wykonywane są tańce narodowe. Najpopularniejszym jest hopak wywodzący się z tradycji kozackich. Taniec dawniej męski, obecnie tańczony w składach mieszanych i wyróżniający się popisami solowymi w formie wyskoków, kopnięć i ślizgania na kolanach. Jednym ze wspólnych elementów kultury ludowej Ukrainy i Polski są także potrawy. Barszcz ukraiński, warenyky -  pierogi, hołubci - gołąbki i wiele innych. Pod tą samą nazwą mamy wspólne ciasto weselne - korowaj, czyli rodzaj kołacza dekorowanego zgodnie z okazją wypieku.

https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne/ukraincy
(dostęp 03.2026).

https://ukraincy.org.pl/
(dostęp 03.2026).

https://nasze-slowo.pl/
(dostęp 03.2026).

1. Szagała E., Szagała R., Kuchnia ukraińska po polsku, Warszawa 2004.
2. Ukraińcy w Polsce 1944-1989, red. R. Drozd, I. Hałagida, Warszawa 1999.