Kobieta w stroju ludowym z garnkiem w rękach stroi wewnątrz chałupy.

Strój letni, wnętrze chałupy, Sieradzki Park Etnograficzny. Fot. K. Gara, 2008 r. Archiwum Działu Etnograficznego Muzeum Okręgowego w Sieradzu. muzeum-sieradz.com.pl/ 

Ziemia sieradzko-łęczycka (region etnohistoryczny)

Duży region etnohistoryczny o tej samej nazwie co historyczny, na którego terenie zachowały się osobne mniejsze grupy etnograficzne skupione w okolicach najważniejszych miast. Nazwa regionu została utworzona z połączenia nazw dwóch ziem: sieradzkiej (łac. terra Siradiae) i łęczyckiej (łac. terra Lanciciensis), a te z kolei powstały od nazw miast będących ich stolicami. Nazwa Sieradz pochodzi najpewniej od imienia Wszerad, znaczącego „bądź wszystkim rad”, które z czasem zaczęło być zapisywane jako Sirad lub Sierad. W średniowiecznych źródłach historycznych można odnaleźć różnorakie formy zapisu tego słowa, np. Ziraz, Chirask, Syradz, Siraz. W czasach nowożytnych utrwaliła się jednak forma Sieradz – potwierdza ją „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego” wydany na przełomie XIX i XX wieku. Określenie Łęczyca pochodzi od charakterystycznych cech przyrodniczych tamtejszego terenu geograficznego, a więc od łęgów. Słowem tym określano w języku staropolskim równinny krajobraz podmokłych łąk, na którym występowały błota i trzęsawiska. Średniowieczne dokumenty posługiwały się najczęściej łacińską nazwą tego miasta – w zlatynizowanej formie jako Lucic notuje je chociażby Gall Anonim w swojej XII-wiecznej „Kronice polskiej”. Natomiast w XIX wieku powszechna już była nazwa Łęczyca, co potwierdza wspomniany „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego”.

Omawiany teren można zaliczyć do regionu etnograficznego tzw. Polski środkowej, który z powodu swojego przejściowego charakteru (znajduje się pomiędzy innymi dużymi obszarami: Wielkopolską, Śląskiem, Małopolską i Mazowszem) cechuje się umiarkowaną specyfiką kultury materialnej i duchowej. Również gwary na tym terenie mają charakter przejściowy między trzema wielkimi dialektami polskimi: wielkopolskim, małopolskim i mazowieckim. Zanik kultury tradycyjnej na ziemi sieradzko-łęczyńskiej przyśpieszyła XIX-wieczna industrializacja i migracje mieszkańców ze wsi do miast.

Kultura ludowa tego terenu podlega podziałom analogicznym jak rozgraniczenia administracyjne, a więc obejmuje grupę sieradzką i łęczycką. Coraz częściej badacze wyodrębniają jeszcze trzecią grupę – wieluńską oraz czwartą - piotrkowską.

Najlepiej zachowanym i najbardziej charakterystycznym elementem tradycyjnej kultury są na omawianym obszarze stroje ludowe: wieluński, łęczycki i sieradzki, które pozostały w użyciu stosunkowo długo; ten ostatni noszony był przez mieszkańców jeszcze po II wojnie światowej. Interesującym przykładem kultury materialnej są również przeróżne ozdoby służące do dekoracji wnętrza chat: papierowe wycinanki (zwłaszcza w regionie sieradzkim), bibułowe wianki i bukiety oraz „pająki” wykonane ze słomy lub wydmuszek jaj, które zawieszano u belki sufitowej. Ciekawym elementem folkloru są też bez wątpienia legendy o Diable Borucie, który zgodnie z podaniami zamieszkuje podziemia zamku w Łęczycy.

 

Zobacz w Etnopedii

Ta strona korzysta z plików cookies. Sprawdź naszą politykę prywatności żeby dowiedzieć się więcej.

0%