Bamberki nad Wartą w Poznaniu, 2022. Fot. Piotr Skórnicki, Archiwum Towarzystwa Bambrów Poznańskich, Muzeum Bambrów Poznańskich. https://www.bambrzy.poznan.pl/
Ziemia poznańska
Ziemia Poznańska to historyczny i etnograficzny region stanowiący trzon Wielkopolski – kraina, której centrum stanowi miasto Poznań. Od czasów państwa Piastów jest to ośrodek polityczny, handlowy i religijny. Z tego względu miasto było jednym z pierwszych ośrodków władzy w Polsce. Terytorium regionu obejmuje środkową część województwa wielkopolskiego, wokół dolnej i środkowej Warty. Region od stuleci jest zasiedlony przez ludność słowiańską – od IX–X w. to właśnie tu rozwijały się pierwsze ośrodki osadnicze plemion Polan, które stworzyły zalążki państwa polskiego. Osadnictwo wsi i miast zorientowane było wzdłuż szlaków komunikacyjnych łączących Poznań z Gnieznem i innymi grodami piastowskimi.
Etnograficznie Ziemia Poznańska jest częścią Wielkopolski jako regionu kulturowego zamieszkanego przez Wielkopolan. To grupa etnograficzna o polskim pochodzeniu, posługująca się dialektem wielkopolskim języka polskiego i wyznająca tradycyjnie katolicyzm. W ramach grupy Wielkopolan wyróżnia się mniejsze podgrupy lokalne, jak Poznaniacy, Biskupianie czy Hazacy/Chazacy, które mają własne cechy dialektalne i kulturowe. Ciekawą grupę regionalną stanowią Bambrzy – potomkowie niemieckich osadników, którzy przybyli na te tereny w XVIII wieku. Pielęgnują swoje tradycje kulturowe, w tym noszenie odświętnych strojów damskich z wysokimi, ozdobnymi czepcami - „kornetami” z kwiatów w strojach damskich.
Kultura ludowa Ziemi Poznańskiej to regionalne zwyczaje związane z rokiem obrzędowym: dożynki, obchody świąt rodzinnych i religijnych. Należą do niej także wielkopolskie pieśni i tańce, które podkreślały w przeszłości rytm życia rolniczego. Istotne były elementy kultury materialnej – rodzaje strojów, ozdoby i narzędzia – dokumentowane m.in. przez badaczy i w atlasach etnograficznych Wielkopolski.
Dziś pamięć o tradycjach ludowych Ziemi Poznańskiej pielęgnują muzea i ośrodki kultury, np. Muzeum Etnograficzne w Poznaniu oraz Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach – miejsca, w których prezentuje się dawne zagrody, zwyczaje i przedmioty codziennego użytku.
Ziemię poznańską zamieszkują grupy etnograficzne:
