Zamek w Będzinie, fot. GrzegorzImielowski, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=81978685
Zagłębie dąbrowskie
Zagłębie Dąbrowskie to region etnograficzny i etnohistoryczny położony w południowej Polsce, na wschód od Górnego Śląska, w dorzeczu rzek Czarnej i Białej Przemszy. Nazwa wywodzi się od miasta Dąbrowa Górnicza oraz słowa „zagłębie”, oznaczającego obszar bogaty w surowce mineralne, przede wszystkim węgiel kamienny. Historycznie region ten związany był z Małopolską, nie zaś ze Śląskiem, co do dziś ma znaczenie kulturowe i tożsamościowe. Granice Zagłębia nie są administracyjne, lecz historyczno-kulturowe.
Historia osadnictwa sięga wczesnego średniowiecza – istniały tu grody i osady rolnicze związane z kasztelanią będzińską. Przełom nastąpił w XIX wieku wraz z odkryciem i intensywną eksploatacją węgla oraz rozwojem hutnictwa i kolei. Wówczas region stał się jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych Królestwa Polskiego, przyciągając ludność napływową z innych ziem polskich. Dominowała ludność polska, wyznania rzymskokatolickiego, choć obecni byli także Żydzi, a zwłaszcza w okresie – Rosjanie.
Pod względem etnograficznym Zagłębie nie wykształciło odrębnej grupy ludowej o tak wyraźnych cechach jak np. Ślązacy, lecz ukształtowało specyficzną kulturę robotniczo-miejską. Ważną rolę odgrywały tradycje górnicze, w tym orkiestry. Tożsamość Zagłębia do dziś podkreśla odrębność regionu od Górnego Śląska.
